شرۆڤە

گیچەڵ واگیربین کۆرۆنا

حیشمەت خۆسرەوی

کەسێک جوور ئولریش لە سەر ئەو باوەڕە بی ک یەێ جامگە وەختێگ گەرد ریسک یا خەتار خافڵگیر و پێشبینی نەکریاگ رویورەوی بووت توێنێد زنەی مودڕنیتە وە جوورێک بوەێتە ژێر سوئاڵ و  ک لە ئەنجامدا یەێ جامەی فەقیر، زامار، بێ دەسەڵات و لەتمەخواردگ(Vulnerable Society) وەل خوەیا تێرێت.

گێڕانەوە وەک مێژوو

 

رامیار حسەینی

تراژێدیا لە نەبوونی سیامەندا نیە بەڵکو لە بوونی سیامەندی پەسیڤدایە کە هەموو خەجەکان لە باری دەروونییەوە تووشی پاڕادۆکسی ڕزگاری و مرۆڤی ڕزگاری بەخش دەبن و ئەو کاتەیە کە کۆمەڵگا بە شێوەیەکی ئارام و بێدەنگ لەناودەچێت و ئەو کاتەی کە سیامەندەکانمان بێدەنگ و بێ کەڵکن و خەریکی ژیانی ڕۆژانەی خۆیانن و ئەوندەی کە ژیان دەکەن قەت بیر لە ژیان و بیر لە جیهانێکی باشتر ناکەنەوە.

 

گێڕانەوەی "مەرگی مەیموون"

عەبدولموتەلیب عەبدوڵڵا

ئەو رۆمانە بە تەكنیكێكی سادە و شەفاف و خۆشپێكهاتە نووسراوە و سوودی لە گەڕانەوەی ئازاد و تێكەڵكردنی زەمەنەكان و پارچە پارچەكردنی گێڕانەوەكان وەرگرتووە، دواجار وەك بابەتێكی (كۆمەڵایەتی- سیاسی) بە بیر خوێنەرانی دەخاتەوە، كە نیشانەكانی قوربانیی لەو كوردەدا زۆر لە نیشانەكانی تاعون ئاشكراترە.

گێڕانەوەی ئەنفال وەکوو کارەساتێکی پارتیکولار

محەممەد محەممەدمورادی

نووسەر تەنانەت ئەگەر ئەنفال وەکوو کارەساتێکی لۆکاڵ و پارتیکولار پێناسە بکات لانیکەم دەیتوانی گێڕانەوەکەی لە ئەنفالەوە دەست پێبکات و بەرەو یونیڤێرساڵیزم بڕوات و خۆی و بەرهەمەکەی بەم شێوە کورت و لۆکاڵیزە نەکاتەوە. چیرۆکەکە گێڕانەوەی کارەساتێکی یونیڤێرساڵە کە لەڕاستیدا دەرەنجامی بەریەککەوتن و ناکۆکیی دوو پارتیکولاریزمە، پارتیکولاریزمی عەرەب و پارتیکولاریزمی کورد.

 

له‌گه‌ڵ هه‌موواندا ته‌نیا

سۆران محه‌مه‌د

جا وه‌ك چۆن له‌م شیعره‌دا باری ژیان و دنیابینی و کێشه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی شاعیر وه‌ك تۆمارێك بۆ ژیان و زه‌مه‌نه‌که‌ی خۆی وه‌ك ئه‌رشیف و مێژوو ده‌مێننه‌وه‌، ئاوهاش ئه‌و پرسیاره‌مان لا دروست ده‌بێت که‌ ئه‌و شاعیره‌ به‌ڕێزانه‌ی لای خۆشمان که‌ به‌ بێهیوایی و ره‌شبینییه‌کی زیاد له‌ پێویسته‌وه‌ ده‌نووسن ده‌بێت نه‌ناڵێنن به‌ ده‌ست خه‌مۆکی و نیگه‌رانی ده‌روونییه‌وه؟‌

له‌گه‌مه‌ی زمانه‌وه‌ بۆ گه‌مه‌ی ته‌كنیك

 

ئارام سدیق

ره‌نجده‌ر له‌و شاعیره‌ گه‌مه‌كه‌رانه‌یه‌ كه‌ به‌رده‌وام یاری به‌ وشه‌كان و فۆرمه‌كان و دونیابینییه‌كان ده‌كات. ئه‌و له‌ سه‌ره‌تای ئه‌زموونی شیعرییه‌وه‌ هه‌رگیز له‌ خاڵێكدا نه‌وه‌ستاوه‌ و به‌رده‌وام هه‌وڵی دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌ی دیكه‌ و زمانی دیكه‌ی گوزارشتی داوه‌. ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ ره‌نجده‌ر له‌سه‌ر ستایلێك به‌رده‌وامی نه‌بووه‌. به‌ڵكو ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌یه‌، كه‌ ره‌نجده‌ر له‌و شاعیرانه‌یه‌ به‌رده‌وام رۆحێكی گه‌ڕیده‌ئاسای هه‌یه‌ بۆ گه‌ڕان به‌دوای وشه‌ و گوزارشتی نوێدا.

له‌نێوان نائومێدى و چاوه‌ڕوانیدا

به‌رزان عه‌لى مه‌جید

لاى من كتێبى (عه‌شق نائومێدییه‌كى خۆشه‌)ى(گۆران ڕه‌ئوف) ئه‌زمونێكى تاراده‌یه‌ك تازه‌یه‌ له‌ دنیاى خوێنده‌وه‌ى ئه‌ده‌بیمدا، لێره‌دا به‌ر جۆرێكى تر له‌ شیعر و به‌ر مرۆڤێكى تر ده‌كه‌وین، كه‌ چه‌نده‌ برینداره‌، چه‌نده‌ ماندوى سه‌رده‌م و عه‌شق و مرۆڤ و ته‌نانه‌ت خودى خۆشییه‌تى! كه‌ ده‌توانم بڵێم له‌ ئه‌ده‌بیاتى پێشوترماندا ئه‌زمونێكى ته‌واو جیاوازه‌ و وێنه‌ى نوسه‌ر یان شاعیر وێنایه‌كى ته‌واو خودییه‌ و ئیشكردنى له‌ خۆیدا تاڕاده‌ى ونبونییه‌تى! 

 

لە "ئـــا..س..ن" دا ئاسن هەیە

 هاوار محەمە

زێدەڕەویکردن درۆیەک نییە کە شاعیر لەگەڵ خۆیدا بیکات، بۆ نموونە کاتێک یار شاعیر بەجێ دەێڵێت شاعیر زێدەڕەوى لە هەستەکانى خۆیدا بکات، فرمێسکى نە ڕشتبێت و وا نیشان بدات دەریایەک فرمێسکى باراندووە، بەڵکو زێدەڕەویکردن لە شیعردا زێدەڕەوییە لە خودى خەیاڵدا، بەو مانایەى تا خەیاڵ بڕ دەکات شاعیر واقیعەکەى خۆى درێژ دەکاتەوە و تا دوا سنوورى خۆى ڕایدەکێشێت، هەر لەمەشەوە کە شاعیر ئاسن ڕەقتر لە خۆى دەبینێت و ئاویش لە خۆى نەرمتر، یان هەست بە نەرمیى ئاسن و ڕەقێتى ئاو دەکات. 

 

لە بارەی شیعری ئیسمائیل بەرزنجی

 

 

 

سەدیق سەعید رواندزی

ئەو شیعرەى بەرزنجى، دەکرێ وەک بیۆگرافیاى ژیانی مرۆڤ بیبینین، هەرلەسەرەتاى سادەو ساکاری ژیان و داپۆشینى عەورەت بە گەڵا، تا قۆناغە ژیاریی و پێشکەوتوەکان و دواجاریش بە عەبەسی بوونى ژیان، لە ژێر زەبری گۆڕانکاریەکان. واتە نووسینەوەى ئەزموونى ژیانى مرۆڤێک و شاعیرێکە، لە چوارچێوەى ئەو زەمەن و شوێنەى تیایدا ژیاوە. 

لە نێوان هابیتوس و ئیرۆسدا، مانایەک

 

ئەحمەد رەزا

ئەو دالانەی لەم دەقەدا هەن، وەک "ڕەنگ، ڕیتم، شوێن، زەینییەکان" هیچیان دەلالەت لە هەستی مردن ناکەن، تەواو بە پێچەوانەوە ڕێنوێنی ژیانێکی ئازادو دەستپێکردنەوەی نوێ ئەکەن.

ماردین ئیبراهیم سێبه‌ره‌که‌ی نه‌بینیوه‌؟!

نه‌جمه‌دین سادق شێخانی‌

له‌ کۆتاییدا ده‌پرسم گه‌ر ئه‌م هه‌موو هاوشێوه‌ییه‌ هه‌بێت له‌ ناو یه‌ك شیعری تازه‌ شاعیرێکدا له‌گه‌ڵ شاعیرێکی تری پێش خۆیدا، ئایا چی بۆ ئه‌م شاعیره‌ ده‌مێنێته‌وه‌ له‌ناو ئه‌م شیعره‌دا که‌ هی خۆی بێت؟ 

مافی ژیان، یان سزای ئێعدام؟

و: ناسر سه‌لاحی 

له‌هه‌ر شوینێک نائارامییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان گه‌یشتبێته‌ ئاستێکی به‌رزو چواچێوه‌ی حکومه‌ته‌کانی خستبێته‌ مه‌ترسیه‌وه‌ ئه‌م به‌شه‌ له‌ خه‌ڵک که‌وتوونه‌ته‌ ژێر تیغی ئیعدام، چ له‌و شوێنه‌ی که‌ له‌ یاسادا جێگه‌یه‌ک بۆ له‌ناوبردنیان دیاری کراوه‌و چ له‌و کاته‌دا که‌ ئیعدام نایانگرێته‌وه‌و تۆمه‌تی دیکه‌یان خوتوونه‌ته‌ پاڵ‌و یان ئه‌وه‌تا یاسای تایبه‌ت به‌ بارودۆخی نایاسایی‌و دژه‌ مرۆییان داڕشتووه‌.

مرۆڤی هەرزان و دەقی گران

دڵشاد کاوانی

زمان دەوڵەمندترین بەشی ناو ڕۆمانەکەیە و زمانزانی و شارەزایی دکتۆر گۆران سەباح هەموو گیژاو و بیرە ئاڵۆز و بەشە وشک و سەختەکانی نێو ڕۆمانەکەی ڕازاندووەتەوە، چونکینێ ڕۆماننووس لێزانانە بن زمان و سەر زمانەکانی لە شوێنی خۆیدا بەکار بردووە.

منداڵان و مردن و مردن لە ئەدەبی منداڵان دا

رەزا شوان

لێکۆڵینەوە تازەکان، لە بارەی چیرۆکە میللییەکانەوە، ئەوە دەخەنە روو، ئەگەرچی چیرۆکە میللییەکان، لە فۆرم و لە بەرگێکی ئەفسانەییدان، بەڵام لە ناوەڕۆکەکانیاندا رەنگدانەوەی تاقیکردنەوە راستییە مرۆییەکانیان لەخۆگرتوون. گەلێ راستی و بەهای مرۆڤایەتی و وانە و پەندی جوان و رێنمایی و ئامۆژگاری بەسوودمان فێردەکەن.

موفیدە بەلحودیی، شاعیرێکی یاخی

ئەحمەد ڕەزا 

موفیدە، لە تەکنیک و داڕشتن و وێناکردندا، جیاوازە لە شاعیرە باوەکانی عەرەب، خوێنەر بەرەو ئاسۆیەکی زۆر بەرفراوان ڕائەکێشێت و لەوێوە وەک بینەرێکی گەردوونیی بەشداریی پێ ئەکاتەوە لە داڕشتنەوەی مێژوودا. ئەو جیاواز لە گرنگیی پێدانە کۆمەڵایەتیی و دەرونییەکانی خود ئەنوسێت.