شرۆڤە

شوێن و جۆرەكانی شوێن لە...

ژاڵە کماڵ

دەتوانین بڵێن ئەم ڕۆمانە بە یەکەم ڕۆمانى سادیستى کوردى خۆماڵى دێ کە راستەوخۆ  خوێن و کوشتن بەشێکى سەرەکى ڕۆمانەکە پێک دێنێ، دەتوانرێ بەشى یەکەم بە پەتا و نەخۆشى دیارى بکرێ، لەم بەشەدا  کیشەکانى ناو ڕووداوەکانى رۆمانەکە  بەرەو ئاڵۆز بوون دەچن.

شیعر زمانی مرۆڤ و گەردوونە

ناڵە حەسەن

بەمانایەک لەوە دڵنیا نییە کە دڵی (ئەویش) جێگای ئەو عەشقە گەورەیەی تیادەبێتەوە ، یان دەتوانێ قەبوڵی ئەو کرانەوە و هاوچەرخییەی بیرکردنەوەکانی ئەو بکات! لەڕاستیدا لەوە دڵنیا نییە و نازانێ، بۆیە بە (ئەگەرەوە) قسە دەکات.

شیعر و فرێدریک نێچە

ناڵە حەسەن

هەر لەوێدا باسی ئەوە کراوە کە، (نێچە) شاعیرێکی جیاواز بووە و بە ستایلێکی جیاواز نووسیویەتی، هەروەک مێژوونووسی فەڕەنسی (ئەلیکسیس ڤیلۆنینکۆ) پێیوایە، (نێچە ئیستاتیکای ڕووکەشی دەقی واتە فۆرم)ی پێش وردیی مانا خستووە.

شیعر و گێندەر

ناڵە حەسەن

لێکچوواندنی دایک لەگەڵ دەریا هاوکێشەیەکی شیعری پڕ لە جوانکاری نەخشاندووە، لە هەمانکات، وێنەیەکی قووڵی پڕ لە مانا ..! لێرەدا مەبەستمان نییە دووبارە لەسەر ناوەڕۆکی شیعرەکە قسە بکەینەوە بەڵام، ئایا لەم دەقە شیعرییە خوێنەر لەبەرامبەر ناوەڕۆکێکی بەرز و گەورەی ئینسانییە یان گێندەر؟

شیعر و مارتن هایدگەر

ناڵە حەسەن

لای (مارتن هایدگەر) شیعر لە ڕیزبەندی هونەرەکاندا لە ئاستی هەرە سەرەوە بووە. چونکە لە توانای هەبووە ڕاستی بوون دەربخات. بۆیە پێیوابووە، شیعر وەک (فەلسەفە بیرکردنەوەیەکی داهێنەرانەیە) چونکە، هەموو بیرکردنەوەیەکی فەلسەفی بەتایبەت بیرکردنەوە قووڵەکان، لە نێوخۆیاندا شیعرین،

شیعره‌کانی ژماره‌ (7) ی مانگنامه‌ی (هیچ) م خوێنده‌وه

میکائیل گه‌رمیانی

ئه‌مه‌ش  ده‌سه‌وسانی ئه‌م شاعیرانه‌ ده‌رده‌خات که‌ ئایا  رۆڵی مرۆڤ چییه‌ له‌ ژیاندا؟ نه‌ته‌وه‌یه‌کی وه‌ك مالیزیا بۆچی له‌ماوه‌ی 20 ساڵدا له‌ وڵاتێکی کشتوکاڵیی دواکه‌وتووه‌وه‌ ببێت به‌ وڵاتێکی پیشه‌سازی پێشکه‌وتوو، که‌چی ئێمه‌ هه‌مووان هه‌ر وشه‌ی بێ ئومێدی دووباره‌ بکه‌ینه‌وه‌؟ 

شیعرى بەر سێبەرى سانسۆر

 

حەکیم مەلا ساڵح

وەک لە سەرەتاوە ئاماژەم پێکرد (سەباح ڕەنجدەر) سانسۆرى لەسەر خۆى داناوە، بۆیە هەوڵدەدات بە وریایی دەست لەسەر وشە دابنێ، بەڵام بە پێچەوانەى ئەم رەوت و ئاقارەوە ناو بەناو دەبینین وشەى لە دەست دەردەچێت، کە لەناو دنیاى شیعرەکانیدا جێگاى نابێتەوە، بەڵکو وشەى دیکە هەیە، کە ئەو جێگا سەنگینە بگرێت. 

شیعرییەتى دەستپێک لە رۆمانى (کەوتنى ئاسمانەکان)دا

عەبدولموتەڵیب عەبدوڵڵا

بابەتى ئەو رۆمانە شەڕى عیراق و ئیرانە. راستە رۆماننوس مێژووى شەڕى عیراق و ئیران ناگێڕێتەوە، بەڵام نایەوێ مێژوو بکەوێتە دەرەوەى فانتازیاکانى حیکایەتکردنییەوە، چونکە ئەو رۆمانە هەوڵدەدا لە رێگاى فانتازیاوە بە حەقیقەت بگات.

شیکردنەوەی سۆز لە دیوانی سەباح

پەروین عەبدوڵڵا خدر

سۆز، دژکردەوەی مرۆڤە، کە لە بەرانبەر ئەزموونە دەروونی و ژینگەییيەکانیدا لە خۆی نیشان دەدات. شیعر بە زاڵبوونی هەست و سۆز بەسەر ڕۆحی شاعیردا دەست پێدەکات و چۆنێتیی ڕووبەڕووبوونەوەی شاعیر لە بەرانبەر ڕووداوەکاندا بەیان دەکات. 

 

شێتی و فاشیزم لە هەورەکانی دانیالدا

بەفراو نووری

خاڵێکی تری گرنگی ناو ڕۆمانەکە ئەوەیە، ئەم ڕۆمانەی نووسەر پێچەوانەی ئیشەکانی تری خاڵییە لە کەرەکتەری ژن، تەنیا یەک کچی تێدایە، ئەویش لە کۆتایی ڕۆمانەکەدا بە ڕۆلێکی زۆر کەم ڕەنگ دەردەکەوێت. ئەم نەبوونی ژنە شتێک نییە بە زیانی ژن بێت، یارییەکی نووسەرە بۆ ئەوەی دەریبخات، ئەم دۆخی جەنگ و تاریکییەی تێی کەوتووین، لەدەست کردی پیاوانە. 

عادڵ قادری تیستێك!

رەئوف کانەبی
ئەو دەڵێت رەوتێکی بچوك هەیە لە ناو مەیدانی نووسین و ئەدەب و هونەری کوردیدا کە ستایڵی واقیعی جادوویی و سوریالیزم پەیڕەو دەکەن، بەڵام ئەمانیش زەربی سفر دەکاتەوە چونکە موخاتەبەی جەماوەر ناکەن و خوێنەری سادە لێیان تێناگات.

فارسی، زوان شیرین یا...

حیشمەت خوسرەوی

جێ باسە کولونیالیزم زوان، خاون مەکانیزم تایوەت وە خوەیە و وە پاێ قسەێ شوجاعی خود پروسەێ کولونیزەکردن ئەگەریش وە جەبر بووت، وەلێ راگرتنەکەی لە رێ پروسەگەێل شاراوەی هەژمۆنتیک جێوەجێ کریەت، یانێ قانزانج کردن دڵ و فکر جامگەێ کولونیزەکراو لە رێ مەشروعیەت دان وە فانکشن یا کارکرد زوان، ئەدەبیات، رەسم و رسوم فەرەنگی، نورم یا ئەرزش ئجتمایی، ئەرزش و باەڕەێل زوان کولونیاڵ.

فەرموودەکانی شێعری بێگەرد

سەباح رەنجدەر 

لە شیعری بێگەرددا شاعیر دەبێتە روخسارێکی کارای گەردوونیی، پەیوەندی بە تاکە شوێنێکەوە نامێنێت، دەچێتە ناو هێما و زاراوە و بەڕەتەکانی تەواوی بوون و جیهان و خەون و چییەتی مرۆڤەوە. توانای بەدیهێنانی خەونی تێدا پەیدا نابێت، خەون و بەدیهێنانی بەهای رۆحیی و گەردوونیی بوون.

فەلسەفەی دڵەڕاوکێ (دووابەش)

لە نۆروێژییەوە: سایتی قەڵەم

کاتێک دەمانەوێ دڵەراوکێی ئاسایی و دڵەڕاوکێی ئازاراوی لێک جیابکەینەوە، دەبێ سەرنجی ئەو دۆخەی بدەین وا کەسەکە تیایا وێنای پێچەوانەی لەسەر واقع و هەروەها واقعی دەروونی خۆی هەیە. دڵەراوکێی بەهێز وەک نیشانە کاتێک دەتوانێ دڵەڕاوکێی ئازاراوی بێت ئەگەر لە دۆخێکدا خۆی دەربخا کەسێکی ئاسایی خاوەن دڵەڕاوکێ نەبێت. بەڵام ئەمە بە تەنیایی پێوانەیەکی جێی متمانە نیە.

قاسملوو بەزمانێکی سادە

حیشمەت خوسرەوی

راستە د.قاسملوو لە دونیای دەرەوە  و لە کاتی نووسین و چاوپێکەوتنەکانیدا لە گەڵ چاپەمەنی و رادیوەکانی دەرەوەدا بەوە بە ناوبانگ بوو کە هەم ئەخلاقی سیاسی ڕەچاو دەکات و هەمیش خاوەنی زمان و قەڵەمێکی خاوێنە لە روی تەندروستی زمانەوەوە. بەڵام بەداخەوە لە نێوخۆیی حیزبدا کۆمەڵێک وشەی ناشیرینی واردی فەرهەنگ و ئەدەبیاتی سیاسی حیزب کرد.