دیمانە

سیاسەت و کلتور

فەڕۆخ نێعمەتپوور

ئەوان دێن بە یارمەتی رەگەزێک کە هەیە، دەیانەوێ رەگەزەکانی تر، یان بە تەواوی لاواز و دەستەمۆ بکەن یان لە ناوی بەرن. لێرەدا پرۆژەکە بریتیە لە دوو شت: یەکەم، دروستکردنی کۆمەڵگایەکی تەواو ئاینیی لە چەشنی دەورانی خەلافەت. دووهەم، کەڵک وەرگرتن لە ئایین بۆ مەبەستێکی سیاسی لە ناوچەکەدا کە هەمان کێشمەکێشی نێوان زلهێزەکانی ناوچەکەیە. 

 

شانامەی کوردی

وەرگێڕان و ئامادە کردن: هاشم عەلی وەیسی

شانامەی کوردی بۆ ئێمە ئەم گرنگایەتییەی هەیە کە دەتوانین بێژین لە ئەدەبیاتی بەرخۆدانی کە وەکوو یەک لە کۆنترین شێوازەکان و ژانرەکانی مرۆڤایەتییە، ئێمەش لەم بوارەدا بەرهەم هێنانمان هەیە کە بێگومان ئەمە شانازییەکی گەورەیە. ئەو بایەخەی هەیە کە بزانین ئەدەبیاتی سەردەمانی پێش خۆمان بە چ شێوازێک بووە و چ پرۆسەیەکی هەبووە و پێیدا تێپەڕیوە.

شەڕ رێگەچارەی هیچ کێشەیەک نییە

وەرگێڕ: رەسوڵ سوڵتانی

رۆمانەکان هەرکام باکگراوەندێکی سیاسییان هەیە و هەرکام لە شوێن و کۆمەڵگایەکی سیاسیی دیاریکراودا روو دەدەن.

 

شیعرو پەیوەندی لەگەڵ زەمەنی خۆیدا

 

 

 

دیمانەیەک لەگەڵ گۆران لەئوف

سازدانی: دانا کەماڵ

ئه‌وه‌ من نیم یان هه‌ر كه‌سێكى تر نییه‌، كه‌ بیه‌وێت خۆى وه‌ك پرۆژه‌ شتایه‌ك بنوسێت كه‌ ناوى بنێت جیهانى! به‌ڵكو ئه‌وه‌ كێشه‌ و گرفته‌ هاوبه‌شه‌كانى مرۆڤه‌ واده‌كات تێكستى شاعیرێكى فه‌ره‌نسى مرۆڤێك له‌ ئه‌فریقا چێژى لێوه‌ربگرێت،

فەلسەفە و ژۆرنالیزم

 

بو كوردی: هاشم عەلی وەیسی

 

 

رەخنەگر بە بۆچوونی من كەسێكە كە بتوانێت لە سەر بابەتێك كە زانیاری تەواوی لە بارەیەوە هەیە لە چوارچێوەیەك كە بە راستی رەخنە تێیدا مانا و بایەخی خۆی هەیە گەڵاڵە بكات. بەداخەوە لە وڵاتی ئێمە رەخنە قەت نەیتوانیوە جێ بكەوێت. زۆربەی كەسانێك كە رەخنە دەنووسن یان بۆ ئەوەیە كە كەسێك خراپ بكەن یان بۆ ئەوەی دەستخۆشانەی لێ بكەن. 

قرآن؛ کلام خدا یا کلام محمد؟

 

منبع: فردا

قرآن متن مقدس مسلمانان کتابی است الهی یا نبوی؟ آیا قرآن به پیامبر مسلمانان وحی شده؟ آیا پیامبر مسلمانان قرآن را به خواب و رویا دیده؟ وحی چیست و سخن گفتن خداوند با بشر را چگونه می‌توان توجیه و تعریف کرد؟ 

قەیرانی ئابووریی هەرێم

سەرچاوە: رێگای کوردستان
شێوازێكی سادە و كۆنە، خراوەتە خانەیەكەوە وەك بڵێی ئەوە خێرێكە حكوومەت دەیكات، جیاوازی هەیە لە نێوان ئەوەی سیستەمێكی بیمەی كۆمەڵایەتیت هەبێت لەگەڵ دابەشكردنی پارەیەك بەناوی هەژار و خاوەن پێداویستی تایبەت و هتد، كە وەك خێرێكی حكوومەت بەسەر خەڵكدا دابەش بكرێت، ئەو بوارە پێویستی بە رێكخستن و فرەوانكردن هەیە، دەبێت بە یاسای تایبەت رێك بخرێت. 

کردستان عراق مامن صدها مبارز

طاهر حکمت

این نیرو در واقع دچار ریزش نشد، در تمام طول این سالها، کسانی داوطلبانه و به درخواست خود که می توانستند امکانات زندگی مخفی در داخل برای خود فراهم کنند، بر می گشتند. بسیاری از این افراد بعدها یا به خارج مهاجرت کردند یا هنوز هم در داخل زندگی می کنند. برخی هم بلافاصله خود را به سپاە پاسداران معرفی و برخی هم دیرتر معرفی کردند که تعدادشان زیاد نبود.

گفتوگۆ لە گەڵ قاسم ئەرژەنگ

ئامادەکردنی: هاشم عەلی وەیسی

 

لەک هێشتا دەزگایەکی چاپ و بڵاوکردنەوەی تایبەتی نییە. هیچ رادیۆ و دەم و دەزگایەک بە زووانی لەکی بەرنامە و بەرهەم بڵاو ناکاتەوە. تەنیا کارێک کە خەڵکەکە لە دەستیان دێ و دەیکەن، ئەوەیە بە زمانی خۆیان قسە دەکەن.

 

گفتوگۆ لەگەل ئەفسانە سروش

سازدانی: هەورین نەجات

خوێندنەوەم بۆ گەشەپێدانی هزر و ئاگەداربوونە لەدۆخی سیاسی و كۆمەڵایەتی، نووسینیش وەك كافكا دەڵێت: بۆ چوونە دەرەوەیە لەڕیزی مردووەكان، بەگشتی من لەسەرەتایەكی ناكۆتادام، دەمەوێ خۆم خۆم بدۆزێتەوە و لەتەك خۆما ھەنگاو بنێم.

 

گفتوگۆ لەگەڵ رۆستەم خامۆش

ئامادەکردنی: سایتی قەڵەم

بە سادەیی شیعر دەنووسم، پێمخۆشە هەموو کەسێک لە شیعرەکانم تێبگا، واتە دەمەوێ بۆ هەموو ئاستەکان بنووسم، چونکە لە ڕێگەی شیعرەکانم دەمەوێ پەیامی خۆم بگەیەنم. ئەو پەیامەش دەبێ  بە زمانێکی سادە و ناسک و پاراو و شیرین بێ. نابێ زۆر قورس و ئاڵۆز و گرێی هەبێ، بۆ ئەوەی هەموو ئاستەکان لێی بگەن. کاتێ کەلێی تێگەشیتن، ئەو کات چێژی لێدەبینن.

گفتوگۆی رۆژنامەی هەولێر لە گەڵ فه‌ڕۆخ نیعمه‌تپوور

ئامادەکردنی: ئارام سدیق

بە رای من پەیوەندی فەلسەفە بە ئازادییەوە، هەمیشە پەیوەندێکی راستەوخۆ نیە. راستە لە یۆنانی کۆندا لە ژێر دەسەڵاتی "پریکلیس" دا کە مرۆڤێکی دیمۆکرات بوو (یاخود بە گشتی لەو کاتەدا دیمۆکراسی لە یۆناندا هەبوو)، فەلسەفە پێشکەوتنی بەرچاوی بە خۆیەوە بینی، بەڵام هیگل لە زەمەنی پرۆسیەکاندا سەرهەڵدەدا، یاخود تۆماس ئاکویناس و ئاگۆستین و زۆر فیلسووفی تر، لە سەدەکانی ناوەڕاستدا دەردەکەون. 

 

گەڕانەوە بۆ ماركس شان بە شانی لووكاچ

و؛ هاوڕێ یوسفی
زۆرینەی خەڵك دەبارەی ستالیزم لە مەجارستاندا شتێكی ئەوتۆ  نازانن. تا ڕادەیەك زۆربەی كتێبەكانی ماركس دەست نەدەكەوتن. ئەو ماركسیزمە فەرمییەی كە لەوێدا فێر بووین، لە ڕێگەی برۆشۆری نووسەرانی شۆڕەوی دەوترانەوە. ئێوە هیچكات ماركسیزم و ماركس لەۆی فێر نەدەبوون. 

له‌گه‌ڵ شاعیر و نووسه‌ر ئه‌مین محه‌مه‌د

سازدانی: ڕۆسته‌م خامۆش

 شیعری منداڵان چەند مەرج و تایبەتمەندییەکی خۆی هەیە جا چ لەڕووی ڕوخسارەوە بێت, یان ناوەڕۆک، لەبارەی ڕوخسارەوە باشتر وایە تادەکرێ شیعرەکە کورت و پوخت بێ و وشەی ناڕێک و سواوی تێدا نەبێت و شاعیر خۆی لە وشەی دووبارەو دەستەواژەی ئاڵۆز و وشەی دوو واتاو تانەو تەشەر لێدان بپارێزێت.

لە گەڵ فەرهاد عزەتی زادە

و. هاشم عەلی وەیسی

لە شانامەی فارسی زۆربەی رووداوەكان دووانەیین. بەڵام لە شانامەی كوردی رێگاكان سێانەیش دەبنەوە. لە شانامەی فارسی دوو حەوت خانی روستەم و ئەسفەندیار بوونی هەیە. بەڵام لە شانامەی كوردی حەوت خانی جەهانبەخشین بوونی هەیە. لە شانامەی فردەوسی، دوانەی خێر و شەڕ ئێران – تووران و خەسرەو – ئەفراسیاو لە بەرانبەر یەكتر دەوەستنەوە. بەڵام لە شانامەی كوردی وڵاتی رۆژهەڵات و شایەك بە ناوی عەزیم شایش بوونی هەیە.