شرۆڤە

ئیستاتیکا و جواننووسى لە نۆڤلێتى (سارا)

مەجید عەبدولڕەحمان خۆشناو

دایکى خۆى لە (دایک)ى (مەکسیم گۆرکێ) بە گرنگتر دەزانى (دایکم لە سەرتەرمى برایەکەى دروشمى: بژى گەڵ حوکمڕانى بۆ گەلى دەگوتەوە). مەرگى کوڕە تاقانەکەى دایکمى بێدەنگ نەکرد، پارەى فیشەکەکەشیان لە دایکم سەندەوە کە بۆ کوڕە تاقانەکەى بە کاریان هێنابوو. بەبەر چاوى دایکمەوە باوکمیان گوڵلە بارانکرد.

ئیسلام، سیاسه‌ت‌ یان دین

 

ره‌سول سه‌فه‌ریانی

ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ به‌ ناوی ئیسلامی سیاسی پێناسه‌ ده‌کرێت و هه‌وڵ ده‌درێت که‌ له‌ به‌رانبه‌ریدا ئیسلامی غه‌یره‌ سیاسی له‌ زه‌ین و بیری خه‌ڵکدا سازبکرێت، شتێکی تازه‌یه‌. به‌ڵام ئه‌وه‌ی تازه‌یه‌ رسته‌ی"ئیسلامی غه‌یری سیاسیی"ه ‌نه‌ک ئیسلامی سیاسی. هه‌ر وه‌ک وتمان ئیسلام له‌سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانییه‌وه‌ به‌ پلانی حکومه‌تکردنه‌وه‌ هاتوه‌ته‌ دوونیا و هه‌میشه‌ به‌ سیاسه‌ت وشه‌ڕ هێرشی کردوه‌ و ده‌ستی داوه‌ته‌ داگیرکردن و په‌ره‌دان به‌ ده‌سه‌ڵاتی خۆی، جا پاش داگیرکردن دینه‌که‌ی سه‌پاندوه‌. 

ئێستێتیكای خه‌یاڵ و...

بۆتان جەلال

چوست و چالاككردنی كایه‌ی ئه‌ندێشه‌ و جووڵاندنی به‌ هه‌موو لایه‌كدا ئه‌ركێكی دیكه‌ی خه‌یاڵه‌، بۆ ئه‌وه‌ی جووڵه‌ و هێزێكی دینامیكی به‌ هه‌ست و نه‌ست و زه‌ینه‌ دامركاوه‌ نیشتووه‌كانی ناو خولگه‌ی ئه‌ندێشه‌ ببه‌خشین، ده‌بێت خه‌یاڵ چالاك خۆی بنوێنێت و هه‌موو جۆره‌ هه‌سته‌كان بكه‌ونه‌ خۆیان، چونكه‌ خه‌یاڵ دیدگه‌ و بیره‌وه‌ری تیژتر ده‌كات.

باجی جیانووسین: ئەزموونی سەباح ڕەنجدەر

د. ئەحمەدى مەلا

لۆژێکی شیعر، له‌ سه‌ر نالۆژیک به‌نده‌، جیهانی ئەم شاعيرە وه‌کو نارنجۆکێک هه‌پروون به‌ هه‌پروون بووه‌، هیچی به‌سه‌ر یه‌که‌وه‌ نه‌ماوه‌، پارچه‌کانی جارێکی دی مه‌حاڵه‌ پێکه‌وه‌ گرێ بدرێنه‌وه‌، به‌ڵام هه‌ر پارچه‌یه‌ک خۆی له‌ خۆیدا پێکهاته‌یه‌کی شیعرییه‌. 

باجی جیانووسین: ئەزموونی سەباح ڕەنجدەر

 

ئەحمەدی مەلا

بۆیە‌ لای ئەو، بە‌رجە‌ستە‌کان، ماددە‌کان، چ سروشتی بووبێتن، چ ماددی ڕووت، کە‌وتوونە‌تە‌ هە‌رە‌کە‌ت و گیانیان لە‌بە‌رە‌. زمان لە‌سە‌ر هێڵی بە‌یانی ئاراستە‌کراو بە‌کار نە‌هاتووە‌، بە‌ڵکو لە‌ ئاماژە‌، هە‌ندێ جار ئە‌و ئاماژە‌یە‌ بۆ خودی خۆی ‌گەڕاوەتەوە. 

 

بنا‌غە گشتییەکانی پەروەردە و گەشە ناسی منداڵ

قادر نیکپوور

له‌م ته‌مه‌نه‌دا، منداڵ هه‌م  له‌‌ باری فیزیکی، هه‌میش له‌باری ده‌روونییه‌وه‌‌ ئاڵوگۆڕی به‌سه‌ردا دێت‌‌. کۆنتڕۆڵی به‌ سه‌ر خۆیدا نیه‌‌‌، له‌ هه‌مان کاتدا شێوه‌ی په‌روه‌رده‌ و بارهێنانی گرینگه‌ که‌ منداڵ تووشی هه‌ڵه‌ نه‌کات. وشیاری و ناوشیاری دایک وباوک له‌م قۆناغه‌دا بۆ پێشکه‌وتنی منداڵ‌ دەور دەبینێت، بە تایبەتی له‌ بواری هه‌ڵبژاردنی دوست و هاوڕێ. 

بەفرێکی زۆر..

نەجمەدین سادق

ئەوەی جێی گوتنە دابەزینی ئاستی شاعیرە بە پێی هێڵی زەمەنی نووسینی شیعرەکان،  بەوەی یان زیاتر دووبارەکردنەوەی بابەتەکانی پێشوو و دنیابینی و زاراوەکانە بە جۆری هاوشێوە، یان نووسینەوەی هەمان هەست و سۆزی رابردووە لە شیعرێکی نوێدا بە هەمان فۆرمی پێشوو.

بۆ مارف ئاغایی مامۆستام

سەلیم حەقیقی

مارف لە تراویلکەدا واز لە خوازە و ئیستعارە دێنیت و ئەوەی کاک سوارە لە خەوەبەردینەدا بە تەمولێڵی هۆنیەوە، ئەو بە زمانێکی ساکار، وشەگەلی سانا و بە دەنگێکی بەرز ناوی دێنێ و خەباتی لەپێناو دەکا.

بۆچوونێک لەسەر رۆمانی ساڵەکانی خەون

رزگار لووتفی

ئەم رەوتە ئەدیبانەیە لە درێژەی رۆمانەکەدا بەرزو نزمی پێوە دیارە، تا ئەو شوێنەی نووسەر لە لاپەڕەکانی نزیک بە کۆتاییدا بە، بەتۆکمەکردن و وێکهێنانەوەی سەررشتەی رووداوەکان؛ تۆخکردنەوەی هونەرمەندانەی مانایی و زمانی پێ ئەدا، بەو هیوایەی خوێنەر ئامادە بکا بۆ بڕینی هەورازی بەرەو لووتکە و داگەڕانێکی چێژاوی و گەیشتن بە کۆتاییەکی کراوە. 

 

بۆچی دەنووسین (١٠)

فەڕۆخ نێعمەتپوور

نووسین راوەستانە لەسەر چرکەساتە مێژووییەکان، ئەو چرکەساتانەی ئەوەندە رووداو بوون و ئەوەندە مەرگ تیایانا بەرجەستە دەبووەوە کە دەبا تەنیا تێیانپەڕێنی لەبەر ئەوەی تەنیا دوواتر دەکرا چاویان لێبکەیتەوە، چاولێکردنێک لە رێگای وشە و رستەکانەوە.

بۆچی دەنووسین (١١)

فەڕۆخ نێعمەتپوور

دەنووسین لەبەر ئەوەی دەمانەوێ بەجۆرێک ئەوی تر بین و لەوی تر بگەین. دەنووسین لەبەر ئەوەی لەوی تر گەیشتن قووڵبوونەوەیە لە رەوتێکی نووسین ئامێزدا. چونکە تەنیا وشە و رستەکانن ئەو ئیزنەمان دەدەنێ لە بەرینترین و قووڵترین ماناکانی خۆیاندا بە ناو کەسایەتی ئەوانی تردا شۆڕبینەوە. نووسین خۆکوشتنی خۆمانە لە پێناوی ئەوەیکە خۆمان ئیزنی دەربڕینی بیروڕاکانی هەبێ.

بۆچی دەنووسین (١٢)

فەڕۆخ نێعمەتپوور

ئێمە دەنووسین لەبەر ئەوەی نووسین پێمان دەڵێ تەنیا رێگای گێڕانەوەی رووداوە گەورەکان و گەڕانەوە بۆیان، تاکە؛ تاکێکی تێکەڵ بە ئەزموون و بە نۆستالۆژیا و بە داوای تێگەیشتن کە نایەوێ رووداوە گەورەکان بۆ هەمیشە وەک رابردوو بمێننەوە.

بۆچی دەنووسین (١٤)

فەڕۆخ نێعمەتپوور

ئێمە دەنووسین لەبەر ئەوەی بۆ خۆمانی بسەلمێنینەوە کە ئێمەی مرۆڤ سەرەڕای شوێنە جیاوازەکانی ژیانمان و هەبوونی کلتوری جۆراوجۆر زۆر لە یەکتر دەچین. نووسین دۆزینەوەی خەسڵەتە هاوبەشەکانە سەرەرای جیاوازییەکانمان. ئەو خەسڵەتە هاوبەشانەی وا لە رێگای جیاوازییەکانەوە خۆیان دەنوێننەوە!

بۆچی دەنووسین (١٥)

فەڕۆخ نێعمەتپوور

بەرنگاری و گۆڕان ئەو دوو هێڵە سەرەکییەن وا رووداوەکان بە دەوری ئەواندا خۆیان دەتەنن. بە بێ ئەوان هیچ چیرۆکێک بوونی نیە. ئێمە دەنووسین لەبەر ئەوەی بیری خۆمانی بێنینەوە تەنیا لەم دوو بوارەدایە وزەکانی مرۆڤ ئازاددەبن و رێگای خۆیان بۆ خۆخەمڵاندن و خۆسەلماندن پەیدادەکەن.

بۆچی دەنووسین (١٦)

فەڕۆخ نێعمەتپوور

نووسەر دەنووسێ لەبەر ئەوەی دەیەوێ ئەم حەقیقەتە هەمیشەییە پیشانبدات کە گەمەی نێوان هۆکارە دەروونی و دەرەکییەکانی چێکردنی کەسایەتی ئێمە گەمەیەکی یەکجار ئاڵۆزە و تەنیا لە رێگای گێڕانەوەوەیە دەتوانین سەرەداوەکانیان یەک بخەینەوە. نووسین، تۆمارکردنی مێژووی کاراکتێرەکانە، نوواندنەوەی خەسڵەتە کاراکتێرییەکانە لە رەوتی بزۆزی ژیاندا.