شرۆڤە

شارستانیەتی کاردونیا (٢)

ئازاد کەریمی

ئاتورپاتەکان جیهانیان بە دنیا و جیهانی ژێرزەوی و جیهانی سەرزەوی پێناسە دەکرد. بۆ وێنە خواوەندی جیهانی خوارەوە وا تاریکی تێدایە نێرک گەل و خواوەندی جیهانی سەروو واتە مێتافیزیک خواوەند ئوتو یە لەبەر ئەوەی بە تیشکی خۆر ژیان و ڕۆح ئەخاتە کڵیشەی بوونەوەرانەوە.هەروەها ئنلیل خواوەندی زەوی بوو، خواوەندێکی خۆشەویست و باوکانە بوو کە خێرخوازیی خەڵک بوو.

شارستانیەتی کەیانگیر (١) وەرزی یەکەم

ئازاد کەریمی

کەیانگیر برێتی بووە لە ١٥ شار و شارۆچکە ی وەک خەرکە، لارسە، گەزین، لاجان، خوریوە،کەش و هتد. هەر یەک لەم شارانە پەرستگەی بووە و تێیدا خواوەندەکان ستایش کراون. بەڵام ئانۆ، بل و ئێێا خواوەندی هەموو شارەکان بوون و بەرپرسی پەرستگە نازناوی پات زی هەبووە و دەسەڵاتداری شار بووە.

شارستانیەتی مۆنا ـ ماد (بەشی ١، وەرزی دووهەم)

ئازاد کەریمی

هەموو ئەستێرەوانان و ئەستێرەناسان وا لە کۆمەڵگەی ماژان دا خۆیان دەگرتەوە، سەر بە ڕێچکەی زی ئود سودرای نەمر واتە خدری زیندوو یان گۆمەردن... وشەی گاومەرد یان گۆمەرد لە کولتوری ئێمەدا بە گاورەد یان گەورد یان گەورک و "گەور" یان "گەوری سەر کێو" بە یادگاری ماوەتەوە و بەداخەوە بووە بە جوێن و کەوتووەتە زاری خەڵک.

شارستانیەتی مۆنا- ماد (٢)

ئازاد کەریمی

خدری زیندوو بەردی بناغەی خڕەت واتا ئەندێشە و بیرکردنەوەی دانا و دوای ئەوەی سوێندی وەفاداری بۆ ئیزەد مارتاوس یان مەڵ خوارد، بوو بە یەکەم عارف یان سۆفی وا لە فەلسەفەی ڕۆشنایی و تاریکایی کۆڵییەوە و بەردی بناغەی زوروانیسم و گنوتیسم و سۆفیگەری دانا.

شارستانیەتی مۆنا- ماد (دووابەش)

ئازاد کەریمی

جیاوازی کورد، ئەوەی وا سەری لە نێو باس و بابەتەکەدایە لەگەڵ توێژەرانی غەیرە کورد ئەوەیە بۆ وێنە گاتا یان گاسان بۆ من و تاجیک یان ئەفغانستانییەک یان تارانییەک یان شیرازییەک بخوێننەوە ئەوان هیچی لێ تیناگەن و تەقەی سەریان دێ، بەڵام من لە یەک جاردا لەوانەیە لە سەتا ٦٠ی تێبگەم.

شاڕلاتانیزمی ئۆشۆ

محەمەد محەمەدمرادی

نووسەری ئەم دێڕانەش چواردە کتێبی لە ئۆشۆ وەرگێڕاوە و سەردەمانێک بەشێک بووە لەو شاڕلاتانیزمە. هەرچەند ئەو کتێبانە لە ساڵەکانی ٢٠١٢ و ٢٠١٣دا چاپ کراون بەڵام لەڕاستیدا کاری وەرگێران و ئامادەکردنیان زۆر پێشتر ئەنجام دراوە و دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمانێک کە لەپێشدا وەک خوێنەرێکی گەنج کە پێشتریش ئاماژەم پێ دا باوەڕی تەواوم بە ئەندێشەکانی ئۆشۆ هەبوو.

شاعیرانى کورد

 

عەبدولموتەلیب عەبدوڵڵا

کەواتە داهێنان... پرسى سەردەم و هێزى خەیاڵ و هەستى مرۆیانە دەخوێنێتەوە. داهێنان نە نەتەوەگەریى دەناسێ، نە دنیاگەریى... بەڵکو ئازادى و کرانەوەى ئاستە بەرزەکانى زمان و جوانى دەنوسێتەوە. داهێنان فرە رەگە. 

 

شاکاری بێ نەوایان

یاسین برایم 

ناوی پاڵەوانی رۆمانەکە بەدەر لەوەی کە لە ژیانیدا بە چەند ناوێکی نهێنی ژیاوە. دەبینین لەم رۆمانە ناوێکی بە سێ شێوەی جیاواز نووسراوە (ژان واڵژان .ل10، ژان و الژان. ل15، ژان واڵژن. ل17). خوێنەرلەم سێ ناوەی تووشی سەرسورمان دەبێت و چێژی خوێندنەوەی نامینێت و نازانێ کامە ناو دروسترە. ئەو (و) لە نێوان (ژان) و (الژان) هەیە وەکو دوو ناو لە یەک جیاکراوەتەوە، ئەمە دەبوو بە پەیڤی دووەم بنووسرابایە، جارێکی تر هەمان شێوە لە لاپەڕە (18) دووبارە بویتەوە.هەروەها نووسینی وشە بە چەند شێوەیەک وەک (کلیسا_کلێسا .ل19) و (بەلێ _بەڵێ .ل21-22) یاخود بەکارهێنانی پەیڤێکی تر لە یەک لاپەڕەو لە پەرەگرافێکی بچووک وبە سێ شێوەی جوایەز. وەک (گوتی:، کوتی: وتی: .ل22)

شاهەنشاهی مونا- ماد (٥)

ئازاد کەریمی

سۆفیگەری واتە گۆشەنشینی، گردەنشینی، کەنارگرتن لە خەڵک و گەڕان بە شاخ و داخدا و بیرکردنەوە لە مرۆڤ و پەروەردگار و پەیوەندییەکانی نێوان مرۆڤ و خودا. سۆفییەکان جلی دڕ و زبر و پەشمەی شینیان لە بەر دەکرد و بە کشتەک ناوقەدی خۆیان دەبەست و سێ گرێیان لی دەدا.

شاهەنشاهی مونا- ماد (٦)

ئازاد کەریمی

ئێمە لە سەقز بیستوومانە سەقز چواردەر یان چوار دەروازەی هەیە، بەڵام ئەو دەروازانە نەک دەرکی ئاسن و دار بەڵکوو مەبەست لە دەروازە "دەروو" ی سرووشتین. ئەوەشمان بیستووە سەقزی کۆن لە دەشتاییەکەی کانی کەوە دایە. کانی کەوە گوندێکە بەرانبەر سوڵتان سورەجێ.

شاهەنشایی خاتوش (٣)

ئازاد کەریمی

هەر بۆیە پرۆفێسۆر دیسن نەیتوانیوە جامی حەسەنیان هەڵگرێ و بیشارێتەوە... ئەوە با بڵێین ئەو زانا ئەمریکاییە ئەو جامەی ویست بۆ وڵاتەکەی خۆی، کەس بۆ پرسیار ناکات ئەو جامە لە چوارچێوەی جوغرافیای ئێراندا وەک خۆیان دەڵێن دۆزراوەتەوە و هی خۆیانە، باشە بۆ ٤٠ساڵ شاردیانەوە و نیشانی خەڵکیان نەدا؟

شاهەنشایی مونا- ماد (٤)

ئازاد کەریمی

ڕووباری شیدەگال، شیدەکەل، شیدە جە، ئیدیگنا (سومەری) هەمان دجلەی ئێستایە، شیدە لە زمانی کوردی دا بە خەرمانەی خۆری تیژدەڵێن وا چاو سووڕ دەکا. ئاوی ڕووباری دجلە زۆر درەوشاوەیە و سپی یە. سەبارەت بە "شید" کاتێ وەک "فعل" صرف دەکرێ بەواتای پێچاندن و سووڕاندن دێ.

شاهەنشایی مونا- ماد (کۆتایی وەرزی یەکەم)

ئازاد کەریمی

پاڵو بە واتای بەربەرەکانێ نێوان میترا و سۆڵ یان سۆر، شۆر (خواوەندی خۆر) دێت. کاتێ میترا و سۆر پێکەوە ململانێ دەکەن و سۆر یان سۆڵ دەبەزێت میترا تیشکەکانی خۆرواتە (شید) لە خواوەندی سۆردەستێنێت.

شرۆڤەی سێ رۆمانی داستایڤسکی

 سەلاح بەهرامی

لە ڕومانی تاوان و سزا جەخت دەکرێتە سەر ئەوەی کە ئایا دەکرێ مرۆڤ به بێ ئەوەی کە خەیاڵ و ئاواتی سەیری هەبێت ژیانێکی ئاسایی بکات یان نا، ئایا مرۆڤ دەتوانێت لە وەهمی خۆی دەرباز بێت، ئایا مرۆڤ بە بێ ئامانجیش هەر مرۆڤە یان دەبێ ئەرک و ئامانجێکی هەبێت و ئایا ژیان خۆی لە خۆیدا دەتوانێ جوان بێت.

شەوى جیهان

عەبدولموتەلیب عەبدوڵڵا

تێزى تووندوتیژى (جان جاک لۆسێرکل) لە کتێبى (تووندوتیژى زمان) ئاماژەى پێداوە و یەکێک لە بنەماکانى ئەو تێزە عەقڵى ناوەکى "عەقڵى باتینى"یە، کە سیگمۆند فرۆید پێیوایە هەرێمێکى تاریکە لە نێو دەروونى مرۆڤ و ناکەوێتە ژێر رێکخستنى هیچ سیستمێکەوە و غەریزەکانى تێدا بەرەڵڵان.