هۆدەی هونەر

ژیانی دەرەوە و ژیانی دەروونی

فەڕۆخ نێعمەتپوور

پێویست ناکا مرۆڤ هەمیشە بۆ هەموو حاڵەت و دۆخەکانی ژیانی وەڵان بدۆزێتەوە، پێویست ناکا عەوداڵی بین. هەندێ حالت خۆشە کە تەنیا خۆیان بن، بە بێ هێچ پرسیار و وەڵامێک. ئەمە بگرە چێژیشی زیاتردەکا، رێک وەک هونەر و ئەدەب کە تەنیا دەربڕینە بە بێ گەڕان بە شوێن هۆکاردا. 

کوبیزم

لە فارسییەوە: پەیمان فەرهادی

یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی کوبیزم ئەوە بوو کە واقعییەتی هەستپێکراوی هەر شتێک بە بێ هانابردن بۆ چاو و بۆ خەڵەتاندن بخەنە بەردەست. نیگارکێشی کوبیست دەیهەویست لە هەر تابلۆیەک واقعییەتێکی هەستپێکراوی تازەو، نەک وێنەیەکی وەهمی لە دەرکی چاو لە واقعییەت بخوڵقێنێ.

من و کتێب

سەباح ڕەنجدەر

 ئەو ئاوە ڕوون و ڕەوانەی ڕشتی بۆ ئەبەد ڕۆحی تەڕ کردووم و لە ناخی دڵەوە لەگەڵم دەدوێ و ناخی کردووم بە مێزگرد و مێزی گفت و گۆ، بەڵام ھەستی شیعریی من لەسەر ھەستی شیعری ئەو دانەمەزرا، ھەروەھا بەھیچ ڕێبازێکی سیاسی و ئایدیۆلۆژیش کاریگەر نەبوویمە، بێجگە لە شیعر خۆی نەبێت، شیعری بێگەرد. دوای ئەوەندە ساڵە و بڕینی ھەزار و یەک ڕێگای سەخت، نازانم چۆن دەربڕین لە پایە و بەھای تۆ بکەم و پاداشت بدەمەوە.

نامەیەکی کراوە بۆ ئەحمەد تاقانە

سەباح ڕەنجدەر

نووسین گرینگترین و یەکەم ئامرازە بۆ نەمرکردنی ھەستەکانی مرۆڤ و پێویستییەکانی بۆ بەڕێوەبردنی ژیان... ھەر نووسینە ئەزموونی مرۆڤی نەمر کردووە و ھەست و بیرکردنەوە و ئەزموونیانی پاراستووە و ناھێڵێت ئێمە لە یادیان بکەین. سەرسوڕمانی وشەی ناھێڵێت قەڵغان و زرێپۆشێکە تەنیا داھێنان توانای ڕاگرتنی بەسەر سەری مرۆڤە مەزنەکانەوەی ھەیە. ئاوێنەی داھێنان لە ھەموو ئاوێنەکانی تر تاسەدار و رێ ڕاستترە بۆ ڕاستگۆیی.

نیگارکێشان (رۆمانتیسیزم)

لە فارسییەوە: پەیمان فەرهادی

شێوەی رۆمانتیک بە هۆی ئەم پابەندبوونەی بە هەست و سۆزەوە لەسەر بنەمای ناسینێک بووە کە لە هەر چەشنە کارتێکەریی نەریت بەدووربووە. هونەرمەندی رۆمانتیک بە شوێن دۆزینەوەی حەقیقەتێکی قووڵتر لە نەریت بووە و دەیەویست ئەو مرۆڤە (سروشتییەی) لە پشت دەمامکی مرۆڤی پەروەردەی کۆمەڵگای نەریتیەوە خۆی حەشاردابوو، بناسێتەوە.

نیگارکێشان (ریالیزم)

لە فارسییەوە: پەیمان فەرهادی

لایەنی بەرجەستەی ریالیزم (ریالیزمی سەدەی نۆزدەهەمی)، کە لێرەدا جێگای قسەوباسی ئێمەیە و 'کوربە' نوێنەریی سەرەکییەتی، خۆی لەوە دەپارێزێ بابەتەکان بکا بە جێگای رەزامەندیی ئێمە، دروشم نادا و خۆی لە بەڵێنی شیرینیش دەبوێرێ، ئەم هونەرە راستییەکان بە هەمان شێوە دەنوێنێتەوە کە هەن.