شرۆڤە

پەشێو لە نێوان توڕەیی (ئێرە) و غەریبی (ئەوێ) دا

سەدیق سەعید رواندزی

پەشێو ئەگەر چی بە جەستە، لە مەنفا دەژیت، بەڵام بەڕوح، بە خەیاڵ و بیرکردنەوە، خەیاڵی هەر لای نیشتمانە. ئەو ئەگەر نەتوانێت، بگەڕێتەوە نیشتمان، ئەوا نیشتمان، بە هەموو بوونەکانیەوە، دێنێتە نێو ناخی خۆی. بۆیە هەموو ئەو کاتانەى لە مەنفایە، هەست ناکات لەوڵات دوور کەوتۆتەوە. بەڵکو هەر بە خەیاڵی ئەو کاتانە دەژیت، کە لە نیشتمان بوە. 

ڕۆشنبیرانی زانستە ئینسانییەکان

 

 

 و: ئیبراهیم ئیسماعیل پوور (شەماڵ) 

بەڵام کاتێک کە باس لە پشتیوانی گشتی لە خوێندنی باڵا دێتە ئاراوە، لە سەر ئەم ئەرکە کۆمەڵایەتییە زۆر باس ناکرێ. ناتوانین بە لێژنەی باوەڕپێکراوان و کۆمیسیۆنی دەوڵەتی و کۆمیسیۆنەکانی تری لەم چەشنە بڵێین کە ئەرکی ئێمە هاندان و مەجبوورکردنی کۆمەڵگایە بۆ هەست بە خەتاکاربوون وتێکدانی هاوسەنگی. ناتوانین بەو کەسانەی کە ماڵیات دەدەن، بڵێین ئێمە دابمەزرێنن تا کار بۆ ئەوە بکەین کە منداڵەکانتان جیاواز لە خۆتان بیر بکەنەوە. 

ئەگەر لە رۆژێکدا مردی...

 

ئه‌مجه‌د غوڵامی

 

شێرکۆ هه‌ر له‌م گه‌ڕانه‌وه‌ و هه‌ر له‌م دروستکردنی ماڵی یاده‌وه‌رییه‌ دایه‌ که‌ په‌لێکی ڕابردوو ڕاده‌گوێزێ و به‌ چڕکردنه‌وه‌ی ئۆرگانیزم‏باوه‌ری له‌ زه‌ماندا هه‌مدیسان کاتی کاره‌سات بنیات ده‌نێته‌وه‌ و ناهێڵی ڕابردوو ببێته‌ زه‌مانێکی چه‌ق به‌ستووی نۆستالۆژیک و ره‌نج بردن له‌پێناو ئاره‌زوویه‌کی ناکامی ڕابردوو. به‌ڵکوو به‌پێش خستنی ڕابردوو به‌ره‌و ئێستای کاره‌سات، دای‏ده‌ته‌کێنێت له‌ قه‌ره‌بووسازی و شوێنی شیاوی تێدا ژیان.

سه‌فه‌ر به‌ره‌و ئه‌ودیوی بوون

ئارام سدیق

رۆمانه‌كه‌ بەسەرهاتی دوو برای خەیاڵی دەگێڕێتەوه‌، کە سەرەڕای ئەوەی لە دایکێک له‌ دایك ده‌بن و دوانه‌ن، بەڵام هەر یه‌كه‌یان خاوه‌نی تایبه‌تمه‌ندی خۆیه‌تی و ئه‌وه‌ش له‌وكاته‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات، كه‌ هه‌ر یه‌كێكیان لە یەکێک لە مەمکەکانی دایکی شیر ده‌خوات و ئەمەش چارەنووس و رێگای ژیانی ئەم دوو برایه‌ له‌ یه‌كدی جیا دەکاتەوە. رۆمانەکە سەفەری دوو برایە به‌نێو بووندا و نووسه‌ر كه‌شێكی فه‌نتازی له‌نێو فه‌زای گشتی رۆمانه‌كه‌دا خولقاندووه‌. نووسەر بە جوانی بیرۆکەی فەلسەفی لەسەر ژیان و بوون، به‌ هه‌ناسه‌یه‌كی شاعیرانە له‌نێو رۆمانه‌كه‌دا نه‌خشاندووه‌ و هه‌ر ئه‌م زمانه‌ شیعرییه‌ وه‌كو یه‌كێك له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌ دیاره‌كانی ئه‌م ده‌قه‌ ده‌رده‌كه‌وێت. 

ره‌شبردنه‌وه‌ی بۆشایی

 

 

عه‌بدولموته‌لیب عه‌بدوڵڵا

 

ئه‌گه‌ر (گومان) له‌ شیعره‌كانی شاڵاودا په‌یوه‌ندی نێوان شوێن و كات له‌ واقیعدا تۆخ بكاته‌وه‌، ئه‌وه‌ (دڵه‌ڕاوكێ‌) لێڵی ماناكان چڕ ده‌كاته‌وه‌! وه‌ك ده‌زانین شیعر له‌ واقیعێكی گوماناویدا سه‌ر ده‌رده‌كات، به‌ڵام مه‌رج نییه‌ شوێن و كاتی شیعریی وه‌ك پێویست سنوره‌كانیان دیار بێت... وه‌ك چۆن لێڵی ماناكان خوێنه‌ر ده‌خاته‌ دڵه‌ڕاوكێوه‌، به‌و مانایه‌ش (واقیعی گوماناویی) و (دڵه‌ڕاوكێی مانا لێڵه‌كان) به‌ نێو یه‌كدا ده‌چن.

چڕبوونەوەی زمان لە...

حەکیم مەلا ساڵح

 

لەم دەستپێکەدا دوو جۆر کەس دەردەکەون، یەکەمیان ناکەسێکە کە بە گای حۆل و دەبەنگ دەچێت، مل درێژ دەکات بۆ زەلکاو = گەندەڵی و لەسەر ئەوە دەژی. دووەمیان نموونەی کەڵەشێر دەنوێنی، کە نرخی ئەوەی پێ بڕاوە ملی درێژ بکات بۆ بانگدان = جاڕدانی دەست و دەم و دڵپاکی، بەرزکردنەوەی ھاواری ئاشتی و تەبایی و برایەتی. 

له‌گه‌مه‌ی زمانه‌وه‌ بۆ گه‌مه‌ی ته‌كنیك

 

ئارام سدیق

ره‌نجده‌ر له‌و شاعیره‌ گه‌مه‌كه‌رانه‌یه‌ كه‌ به‌رده‌وام یاری به‌ وشه‌كان و فۆرمه‌كان و دونیابینییه‌كان ده‌كات. ئه‌و له‌ سه‌ره‌تای ئه‌زموونی شیعرییه‌وه‌ هه‌رگیز له‌ خاڵێكدا نه‌وه‌ستاوه‌ و به‌رده‌وام هه‌وڵی دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌ی دیكه‌ و زمانی دیكه‌ی گوزارشتی داوه‌. ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ ره‌نجده‌ر له‌سه‌ر ستایلێك به‌رده‌وامی نه‌بووه‌. به‌ڵكو ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌یه‌، كه‌ ره‌نجده‌ر له‌و شاعیرانه‌یه‌ به‌رده‌وام رۆحێكی گه‌ڕیده‌ئاسای هه‌یه‌ بۆ گه‌ڕان به‌دوای وشه‌ و گوزارشتی نوێدا.

چەند پـاژێکی گشـتی لە رەھەندە ئۆنتۆلۆژییەکانی میدیا

 

 عادڵ قادری

بەرئەنجام و خاڵێکی دووفاقییانە و دژوازی ئەم باسە ئەوەیە کە میدیا ئانوسات دوو دەرکەوتە و ئەرکی لێکدژ و پێچەوانەی لێ دەوەشێتەوە، میدیایەک پیرۆزی دەشکێنێت، میدیایەک پیرۆزی رۆ دەنێت و دەیپارێزێت؛ میدیا بە واسازیی و شکاندنی پیرۆزایی ئەویدی، قودسییەت و پیرۆزایی خۆی رۆ دەنێت! بە واسازیی پیرۆزایی خودی ئەویدی، پیرۆزایی خودی خۆی رۆدەنێت.

په‌رداخێك ژه‌هری سپی

وریا وه‌لی

وێڕای ئه‌وه‌ی سێ ده‌نگی جیاواز له‌ ناو رۆمانه‌کدا ده‌بیسترێت (که‌سی دووه‌می تاک، که‌سی یه‌که‌می تاك، مه‌نه‌لۆژی ناوه‌کی)، به‌ڵام هه‌ستێکی به‌هێزم بۆ دروست بوو به‌وه‌ی شێوازێکی ده‌گمه‌نی ته‌کنکی (فلاش باك) له‌و رۆمانه‌دا به‌کارهاتووه‌، ته‌نانه‌ت خوێنه‌ر گه‌ر زۆر وریا نه‌بێت ئه‌وا زه‌مه‌نه‌کانی لێ تێك ده‌چێت، چونکه‌ بازدانێکی سه‌یرو تێکه‌ڵکردنێکی هونه‌ری ناوازه‌ی تیا ده‌بینرێت له‌ شوێن و کات و رووداوه‌کاندا.