شرۆڤە

چڕبوونەوەی زمان لە...

حەکیم مەلا ساڵح

 

لەم دەستپێکەدا دوو جۆر کەس دەردەکەون، یەکەمیان ناکەسێکە کە بە گای حۆل و دەبەنگ دەچێت، مل درێژ دەکات بۆ زەلکاو = گەندەڵی و لەسەر ئەوە دەژی. دووەمیان نموونەی کەڵەشێر دەنوێنی، کە نرخی ئەوەی پێ بڕاوە ملی درێژ بکات بۆ بانگدان = جاڕدانی دەست و دەم و دڵپاکی، بەرزکردنەوەی ھاواری ئاشتی و تەبایی و برایەتی. 

له‌گه‌مه‌ی زمانه‌وه‌ بۆ گه‌مه‌ی ته‌كنیك

 

ئارام سدیق

ره‌نجده‌ر له‌و شاعیره‌ گه‌مه‌كه‌رانه‌یه‌ كه‌ به‌رده‌وام یاری به‌ وشه‌كان و فۆرمه‌كان و دونیابینییه‌كان ده‌كات. ئه‌و له‌ سه‌ره‌تای ئه‌زموونی شیعرییه‌وه‌ هه‌رگیز له‌ خاڵێكدا نه‌وه‌ستاوه‌ و به‌رده‌وام هه‌وڵی دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌ی دیكه‌ و زمانی دیكه‌ی گوزارشتی داوه‌. ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ ره‌نجده‌ر له‌سه‌ر ستایلێك به‌رده‌وامی نه‌بووه‌. به‌ڵكو ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌یه‌، كه‌ ره‌نجده‌ر له‌و شاعیرانه‌یه‌ به‌رده‌وام رۆحێكی گه‌ڕیده‌ئاسای هه‌یه‌ بۆ گه‌ڕان به‌دوای وشه‌ و گوزارشتی نوێدا.

چەند پـاژێکی گشـتی لە رەھەندە ئۆنتۆلۆژییەکانی میدیا

 

 عادڵ قادری

بەرئەنجام و خاڵێکی دووفاقییانە و دژوازی ئەم باسە ئەوەیە کە میدیا ئانوسات دوو دەرکەوتە و ئەرکی لێکدژ و پێچەوانەی لێ دەوەشێتەوە، میدیایەک پیرۆزی دەشکێنێت، میدیایەک پیرۆزی رۆ دەنێت و دەیپارێزێت؛ میدیا بە واسازیی و شکاندنی پیرۆزایی ئەویدی، قودسییەت و پیرۆزایی خۆی رۆ دەنێت! بە واسازیی پیرۆزایی خودی ئەویدی، پیرۆزایی خودی خۆی رۆدەنێت.

په‌رداخێك ژه‌هری سپی

وریا وه‌لی

وێڕای ئه‌وه‌ی سێ ده‌نگی جیاواز له‌ ناو رۆمانه‌کدا ده‌بیسترێت (که‌سی دووه‌می تاک، که‌سی یه‌که‌می تاك، مه‌نه‌لۆژی ناوه‌کی)، به‌ڵام هه‌ستێکی به‌هێزم بۆ دروست بوو به‌وه‌ی شێوازێکی ده‌گمه‌نی ته‌کنکی (فلاش باك) له‌و رۆمانه‌دا به‌کارهاتووه‌، ته‌نانه‌ت خوێنه‌ر گه‌ر زۆر وریا نه‌بێت ئه‌وا زه‌مه‌نه‌کانی لێ تێك ده‌چێت، چونکه‌ بازدانێکی سه‌یرو تێکه‌ڵکردنێکی هونه‌ری ناوازه‌ی تیا ده‌بینرێت له‌ شوێن و کات و رووداوه‌کاندا.

 

دەروونڕۆشنیی شیعری

سەباح ڕەنجدەر

نووسین ژینگەیەکی جوان و ئارامە بۆ ژیان و ئەشق، ئەشقیش باشترین بارودۆخی مرۆڤە بۆ نووسین. ئەشق سەرچاوەی بوونی دەروونییە. بەملا و ئەولا نایەتەدی، بەڵکو دەبێت شاعیر لەم دۆخی بوونی دەروونییەدا بژێت و بتوێتەوە و خۆی دابڕێژێتەوە و ببێتەوە دڵۆپە و بێتەوە ناو سەرچاوەی خوداناسین و خۆناسین و دەروونڕۆشنییەوە.

د. محه‌مه‌د كه‌مال و فه‌لسه‌فه‌ی بوون

ئارام سدیق

د. محه‌مه‌د كه‌مال له‌ یه‌كه‌م به‌رهه‌مییه‌وه‌ تا ئێستا، پرسیاری بوون له‌نێو هه‌موو نووسینه‌كانیدا ڕه‌نگدانه‌وه‌ی هه‌بووه‌ و هه‌ر بۆیه‌ خۆیشی وه‌كوو بوونگه‌رێك ئه‌ژمار ده‌كرێت و یه‌كێكه‌ له‌و نووسه‌رانه‌ی له ‌سه‌ره‌تای حه‌فتاكانه‌وه‌ وه‌كوو بانگه‌شه‌كارێكی فه‌لسه‌فه‌ی بوونگه‌رایی ئه‌ژمار كراوه‌. ئه‌وه‌ی له‌م كتێبه‌ی نووسه‌ردا سه‌رنجم ڕاده‌كێشێت، ئه‌و چڕبوونه‌وه‌یه‌ی نووسه‌ره‌ له‌سه‌ر فه‌لسه‌فه‌ی بوون و تێگه‌یشتن له‌ واتای بوون.

شێتی و فاشیزم لە هەورەکانی دانیالدا

بەفراو نووری

خاڵێکی تری گرنگی ناو ڕۆمانەکە ئەوەیە، ئەم ڕۆمانەی نووسەر پێچەوانەی ئیشەکانی تری خاڵییە لە کەرەکتەری ژن، تەنیا یەک کچی تێدایە، ئەویش لە کۆتایی ڕۆمانەکەدا بە ڕۆلێکی زۆر کەم ڕەنگ دەردەکەوێت. ئەم نەبوونی ژنە شتێک نییە بە زیانی ژن بێت، یارییەکی نووسەرە بۆ ئەوەی دەریبخات، ئەم دۆخی جەنگ و تاریکییەی تێی کەوتووین، لەدەست کردی پیاوانە. 

جێگۆڕکێی دال و مەدلول

ئارام سدیق

ئەگەر بە کورتی لەسەر تایبەتمەندی ھایکۆ بدوێین شیعری ھایکۆ، لەو شیعرانەیە، کە لە ١٧ بڕگە پێکھاتووە و بنەمای ناوەڕۆکەکەی سروشتە. ئەو دوو بنەما سەرەکییەیە کە ھایکۆی پێدەناسرێتەوە. ئەم ئەزموونەی موتەڵیب لەگەڵ ئەوەی بنەمای ناوەڕۆکەکەی سروشتە، بەڵام سەد لە سەد (بەتەواوی) پەیڕەوی لە بەکاربردنی ١٧ بڕگەیی نەکردووە، ھەر بۆیە لەمەدا شاعیر کورتی ھێناوە، بەڵام لاموایە دەکرێت فۆرمی ھایکۆی کوردی فۆرمێکی نوێ بێت و ئەوەندە بەو رێسایانەوە خۆی بەند نەکات. 

له‌نێوان نائومێدى و چاوه‌ڕوانیدا

به‌رزان عه‌لى مه‌جید

لاى من كتێبى (عه‌شق نائومێدییه‌كى خۆشه‌)ى(گۆران ڕه‌ئوف) ئه‌زمونێكى تاراده‌یه‌ك تازه‌یه‌ له‌ دنیاى خوێنده‌وه‌ى ئه‌ده‌بیمدا، لێره‌دا به‌ر جۆرێكى تر له‌ شیعر و به‌ر مرۆڤێكى تر ده‌كه‌وین، كه‌ چه‌نده‌ برینداره‌، چه‌نده‌ ماندوى سه‌رده‌م و عه‌شق و مرۆڤ و ته‌نانه‌ت خودى خۆشییه‌تى! كه‌ ده‌توانم بڵێم له‌ ئه‌ده‌بیاتى پێشوترماندا ئه‌زمونێكى ته‌واو جیاوازه‌ و وێنه‌ى نوسه‌ر یان شاعیر وێنایه‌كى ته‌واو خودییه‌ و ئیشكردنى له‌ خۆیدا تاڕاده‌ى ونبونییه‌تى!