شێعر و پەخشان

چەند شیعرێکی 'کو ئون' (١)

لە سویدییەوە: بەکر ئەحمەد

دەبێ چەندەها لق هەبن

دەبێ چەندەها لق هەبن، باڵندەیان لەسەر هەڵنەنیشتبێ

بۆیە مەڵێ

من چەند تەنهام، من چەند تەنهام

 

 


ژیانی 'کو ئون'

لە هەشتی جانیوەری ١٩٣٣ لە (گونسان)ی کۆریای باشوور لە دایک بووە. جەنگی کۆریا برینێکی قوڵ لە باری فیزیکی و دەروونییەوە لەو دا جێدەهێلێت.

ژمارەیەکی زۆر لە هاوڕێکانی لەم جەنگەدا لە دەستدەدات و توانای بیستنی خۆیشی زەربەیەکی گەورە دەخوات و لە ساڵی ١٩٧٨دا بە هۆی لێدانی پۆلیسەوە لێێ هێندەی تر توانای بیستنی خراپتردەبێت.

لە سالێ ١٩٥٢ دا و بەر لە کۆتایی شەڕ بۆ ماوەی ١٠ ساڵ دەبێتە راهیبێکی بودیست و لە پەرستگاکاندا  ژیان بەسەر دەبات و لە ساڵی ١٩٦٢ دەگەڕێتەوە ناو ژیانیكی سێکولێر.

کو ئون بە یەکێک لە ناوە گەوەرەکانی ئەدەبی لە کۆریا و جیهاندا دەژمێردرێت زیاتر لە ١٢٠ بەرگی بە چاپ گەیاندووە.

بە هۆی چالاکییە سیاسییەکانییەوە دەگیرێت و  چەندین جار زیندان دەکرێت.

بەر لە ئازادکردنی لە زیندان، کو ئون بەڵێنێک بە خۆی دەدات: ئەگەر ئازاد بکرێم، دەبێ شیعر بۆ هەموو ئەو کەسانە بنووسم کە بینیومن یان دەیانبینم.

دەرئەنجامی ئەم بەڵێنەی زیندان، ٣٠ کتێبی گەورەی شیعرییە کە لە ٤٠٠١ شیعر پێکهاتووە و بە ناونیشانی (١٠٠٠٠ شوێنپێ)

لەم شاکارە جوانەدا کو ئون لە شیعرێکی کورتدا رۆمانێکی گەورە دەسازێنێ و تا ئیستا نزیکەی ٢٠ شیعری ئەم دیوانەیم وەرگێراوەتە سەر کوردی و لە دەرفەتێکی دیدا بلاودەکرێنەوە.

 

 

وەرگێرانی چەند شیعرێکی شاعیری کۆرییای باشوور کو ئون. ئەم شیعرانە لە هەڵبژاردەیەکی شاعیردا بە ناوی "پەپوولەی سپی" کە وەرگێردراوەتە سەر زمانی سویدی، کراونەتە کوردی.

ناوی کتێب: پەپوولەی سپی

چاپخانەی: ئەتلانتیس

وەرگێرانی لە کۆرییەوە بۆ سویدی: سون کیۆنگ چۆی

 

لای پەنجەرەیەکدا

 

چی زیاتر دەکرێ بخوازم

جێگایەک هەیە لەو دوورە،

جێگایەک هەیە زۆر نزیک، لێرە

 

خەرابە

 

کە بیست ساڵ بووم

هەموو دەورم کەلاوە بوو

شەوانی مەنع التجول، کە زیتەی چاوانم دەهات

زیاتر حەزم لە مردن بوو وەک لە ژیان

 

ئەوی بە کەلاوە کراوە جارێک، وا بە ئاسانی ناگۆڕدرێت

ناکرێتەوە بە شتێکی دی

وەک ساوا دیسان سەرلەنوێ ناقیژێنی و لە دایک نابێتەوە

 

لە دڵی مندا، جەنگ قەت نەگەییە کۆتایی

 

دوای پەنجا ساڵ

من لەم شارە، هێشتا کەلاوە دەبینم

من هیشتاکە خشتە سوورێکی پێکراوی ناو ئەم شارە بریقەدارەم

 

چرا نەوتییەکانی ڕۆژانی زوو خامۆش بوون

کەچی هێشتاش زەمەنی دوای کاولکاریم، نەگەیشتووەتێ.

 

 

گوێچکە

لە جیهانێکی زۆر دوورەوە

کەسێک دێ

 

دەنگی بارانی شەوە

 

کەسێک بەڕێوەیە بۆ ئەو جیهانەی دی

من دڵنییام، کە هەردووکییان بەیەکدەگەن

 

گۆرانییەک لە چوار دێڕدا

 

کە چاوانم دەکەمەوە، گوڵ دەپشکوێ

کە دایدەخەم، وا دەبارێ

وەختێک دەژیم، باڵندەکان دەخوێنن

کاتێک دەمرم، بەفر دەبارێ

 

ماڵئاوا

 

لە ڕۆژێکی باڕەشدا

 

ڕۆژێکی ڕەشەبا بوو، لەو ڕۆژانەی من هەمیشە خۆشمویستوون

کچە چوارساڵانەکەم دەڵێ: سڵاو ئەی با!

مانگایەکی بەڵەک بە بۆڕین بۆی دێتە وەڵام

لە ڕۆژێکی ڕەشەبادا

تەماشای چیمەن بکە!

هی درەختەکان

هی ئەو ئاژەڵانەی ناتوانن ساتێک بسرەون

 دنیاش بەمشێوە دەبزوێ

پێکەوە لەگەڵ جووڵەی بێدەنگی ئەو تراکتۆرە ژەنگاوییەدا

 

 

بەڕێوە بۆ ناو دارستان

 

تاریک بوو دارستانەکە

منداڵەکەی تەنیشتم، بە تووندی دەستم دەگووشێ

بەبێ  سرپە، یان وشەیەک

چووینە  قوڵایی دارستان

 

لەوێ بوو

منداڵێم وەکو خۆی، چۆن ڕۆژگارێک جێمهێشتبوو

هەر ئاوا

 

ئاژەڵێک بەرەو پێش ملدەنێ

 

 

شیعرێک کە لە خەونی شەودا نووسیم

 

سەیری باڵندەی دوا چڵ بکە!

سەیری ئەو باڵندەیەی لەوێ هەڵنیشتووە و

دوایش دەفڕێ

 

بەڵام کاتێک باڵندەکە هەڵفڕی

سەیرێکی ڕووتی دوا چڵ بکە

بۆشاییەکەی

ئەو ئاسمانە خۆڵەمێشییە!

 

 

نزا

 

دەبێ چەندەها لق هەبن

دەبێ چەندەها لق هەبن، باڵندەیان لەسەر هەڵنەنیشتبێ

بۆیە مەڵێ

من چەند تەنهام، من چەند تەنهام

 

لە کوێ دەبێ چڵێک هەبێ

یەک چڵ هەبێ، کە با ڕاینەتەکاندبێ

دەبەس بڵێ!

ئازارم دێ

ئازارم دێ

 

 Bilderesultater for کو اون شاعر